W poszukiwaniu antagonisty. O wątkach egzystencjalnych w twórczości Kornela Filipowicza.

Materiał audiowizualny (animacja +wywiad) – prezentacja rozprawy doktorskiej. Realizacja dla: dr Justyny Gorzkowicz, tytuł pracy:  W poszukiwaniu antagonisty. O wątkach egzystencjalnych w twórczości Kornela Filipowicza. I nagroda w konkursie Biuletynu Polonistycznego oraz Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (2017).

W ramach popularyzacji materiału audiowizualnego została także przeprowadzona kampania w mediach społecznościowych -Głos na dobrą literaturę. O Kornelu Filipowiczu. Poniżej znajdują się wykorzystane do postów na zdjęcia oraz opisy.


“Kornel Filipowicz jest jednym z najwybitniejszych twórców polskich XX wieku. Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat wzmogło się zainteresowanie Jego twórczością wśród literaturoznawców, a mimo to Autor był wciąż mało znany szerszemu gronu. Działo się tak, aż do października ubiegłego roku (2016). Postać pisarza została przypomniana czytelnikom dzięki wydanej przez “Znak” korespondencji Filipowicza i Wisławy Szymborskiej. “Najlepiej w życiu ma twój kot. Listy” – to książka w niezwykły sposób wpisująca się w nurt sztuki epistolograficznej. Ukazuje zarówno Noblistkę, jak i pisarza z jednej strony bardzo intymnie, wkradając się w prywatną sferę uczuć. Z drugiej jednak podsyca niedosyt, ukazując rodzaj osobliwego zdystansowania obydwojga ludzi, kamuflujących swe uczucia poczuciem humoru czy niedopowiedzeniami. Na tle tego obrazu sylwetka Filipowicza – pisarza może wydać się szczególnie intrygująca.” Justyna Gorzkowicz

Kornel Filipowicz i ryba
Kornel Filipowicz i jego antagoniści. Kadr z materiału audiowizualnego

Praca Justyny Gorzkowicz nosi tytuł: W poszukiwaniu antagonisty. O wątkach egzystencjalnych w twórczości Kornela Filipowicza. Przywołując termin „egzystencjalizm” (zwłaszcza ten XX-wieczny) wywołuje się przede wszystkim – Jeana Paula Sartre’a oraz Alberta Camusa. Są oni – zdaniem Autorki – antagonistami, z którymi pisarz prowadzi dyskurs. Poszukując nawiązań międzytekstualnych w pracach tych trzech Panów, literaturoznawczyni dąży tak naprawdę do odnalezienia tego, co w Filipowiczu oryginalne, na przykład Jego poglądy filozoficzne.

Filipowicz – Sartre -Camus

Proponowane przez Justynę Gorzkowicz ujęcie jest spojrzeniem na rozległą twórczość Kornela Filipowicza przekrojowo. Pamiętajmy, że oprócz 2 cyklów powieściowych, 5 mikropowieści i 2 zbiorów poetyckich autor Śmierci mojego antagonisty był twórcą scenariuszy filmowych oraz teatralnych, słuchowisk, reportaży, a także przeszło 180 opowiadań. Idąc tropem treści filozoficznych, zawartych w analizowanych przez Autorkę utworach, możemy poznać pisarza jako obserwatora ludzkiej egzystencji, uczestnika bycia-tu-oto ale przede wszystkim – rewizjonistę.

Kornel Filipowicz i jego antagoniści. Kadr z materiału audiowizualnego

Doxa to nazwa szwajcarskiej firmy produkującej zegarki. Były one elementem pożądania w czasach PRL-u. Doxa to także z greckiej filozofii – mniemanie, złudne lub niepewne przekonanie, które według Filipowicza jak wskazuje Justyna Gorzkowicz, stanowi sedno ludzkiej egzystencji. To także tytuł jednego z Filipowiczowskich opowiadań.

Doxa

W jednym z opowiadań, w którym Filipowicz polemizuje z Mdłościami Sarte’a pojawia się w konfrontacji do tego ziewanie oraz coś bardzo zaskakującego, mianowicie sitko, takie zwykłe sitko do zlewu. Jest istotnym elementem u krakowskiego prozaika. W czasach PRL-u takie sitko było trudne do zdobycia. Zdaniem Justyny Gorzkowicz ten przedmiot jest u Filipowicza opozycyjnym względem absurdu symbolem sensu.

Ziewanie